طی دهه گذشته، پذیرش ابری در بخشهای مختلف منطقه غرب آسیا رشد زیادی داشته و همه حوزهها، از بانکداری و مالی گرفته تا مراقبتهای بهداشتی، انرژی و خدمات عمومی را در بر گرفته است. خاورمیانه در حال تجربه یک تحول دیجیتال در مقیاسی بیسابقه است که در آن رایانش ابری نقشی مهم در بازآفرینی صنایع و خدمات دولتی ایفا میکند. این در حالی است که دولتها در کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و بحرین چشماندازهای زیادی را برای آینده دنبال میکنند و ایران نیز بهعنوان یکی از کشورهای منطقه در مسیر پذیرش فناوری ابری گامهای بلندی را برداشته است.
امروزه جریان حرکت به سمت فضای ابری در غرب آسیا هنوز در ابتدای مسیر میباشد، ولی سرعت پیشرفت و رشد آن نشان میدهد که در سالیان متمادی با یک تغییر بزرگ در معماری سازمانها روبهرو خواهیم بود. مراکز، ادارات و سازمانها از مرحلهی «انتقال سرویسها به ابر» عبور خواهند کرد و به سمت «بازطراحی مدل عملیاتی، امنیت، داده و توسعه نرمافزار بر پایه ابر» میروند.
از مهمترین جریان و شیوههایی که آیندهی رایانش ابری در منطقه را شکل خواهند داد میتوان به موارد گوناگون اشاره کرد. در عمل، بیشتر سازمانها نمیتوانند همه چیز را روی یک فضای ابری قرار دهند. به همین دلیل، احتمالا مدلهای Hybrid Cloud(ترکیب دیتاسنتر داخلی با فضای ابری عمومی) و یا Multi-Cloud (استفاده همزمان از چند ارائه دهنده فضای ابری مختلف) در غرب آسیا بسیار رایج خواهند شد.این رویکرد به شرکتها کمک میکند دادههای حساس را کنترلشده نگه دارند، به قوانین اقامت دادهها(Data Residency ) پایبند باشند و به طور کامل وابستهی یک فروشنده و ارائهدهنده خاص نشوند. برای بسیاری از سازمانهای منطقه، این مدل واقعبینانهترین انتخاب است.
در آینده، سازمانها و شرکتها دیگر از یک ابر عمومی با تنظیمات یکسان استفاده نخواهند کرد. چراکه بهجای آن، ابرهای خصوصی صنعتی رشد میکنند؛ یعنی ابرهایی که مخصوص یک صنعت خاص طراحی شدهاند. از این قبیل ابرها میتوان به مواردی اینچنین اشاره کرد؛ در حوزه سلامت تمرکز روی حریم خصوصی دادهها، مقررات و استانداردها بوده، در حوزه مالی تمرکز روی امنیت و مقررات رگولاتوری قرار داشته و در صنعت تولیدات تمرکز روی اتوماسیون و IoT میباشد. این نوع ابرها باعث میشوند پیادهسازی سریعتر، سادهتر و کمریسکتر انجام شود.
با رشد اینترنت اشیا، شهرهای هوشمند و سیستمهای Real-Time، همهی پردازشها نمیتوانند فقط در فضای ابری مرکزی انجام شوند. در چنین موقعیتی مراکزداده لبه اهمیت زیادی پیدا میکنند.
در دیتاسنترهای لبه بخشی از پردازش نزدیک به محل تولید داده انجام میشود و فقط دادهی نهایی یا پردازششده به فضای ابری ارسال میشود. نتیجه این موضوع ،تأخیر کمتر، مصرف اینترنت کمتر و عملکرد بهتری را برای سیستمهای حساس به زمان ایجاد میکند. این مدل برای پروژههای شهر هوشمند در غرب آسیا بسیار مهم میباشد.
به جهت قوانین دولتی، امنیت و تطبیق پذیری قوانین از مهمترین چالشهای فناوری ابری در خاورمیانه هستند. به همین دلیل، آینده ابر بدون توجه جدی به امنیت معنی ندارد.
سازمانها به سمت مفاهیمی همچون امنیت اعتماد صفر، مدیریت هویت و دسترسی، رمزنگاری و مانیتورینگ مداوم در حال حرکت هستند. نکته حائز اهمیت این میباشد که امنیت دیگر یک مرحلهی جداگانه نیست؛ بلکه از ابتدای کار، در طراحی فضاسازی رایانش ابری در نظر گرفته میشود.
با افزایش استفاده از فضای ابری بومی، شرکتها و سازمانها به جای استفاده از سیستمهای قدیمی و سنگین، به سمت معماری مایکروسرویس و کانتینرها (مثل Kubernetes و Serverless ) میروند.
همزمان، DevSecOps (ادغام امنیت در فرآیندتوسعه و عملیات نرمافزار) باعث میشود امنیت از همان ابتدای چرخه توسعه وارد فرایند فضاسازی ابری شود. نتیجهی این تغییر، عرضهی سریعتر محصول، کاهش خطا و امنتر شدن releaseهایی است که منتشر میشوند.
امروزه شاهد افزایش چشمگیر استفاده از هوش مصنوعی در مقیاس بالا در مناطق غرب آسیا هستیم و استفاده از AI دیگر تنها یک پروژه آزمایشی نیست و میتوان آن را یکی از تکنولوژیهایی در نظر گرفت که به طور فراگیر در حوزههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. اما اجرای هوش مصنوعی در مقیاس بالا به منابع محاسباتی و دادهای سنگین نیاز دارد. به این ترتیب باید از یک سرور اختصاصی با منابع بسیار بالا استفاده کرد و یا باید از فناوری ابری کمک گرفت.به همین دلیل، زیرساختهای ابری امکان دسترسی به منابع پردازشی با مقیاس پذیری بالا را فراهم میکنند و هزینههای اولیه برای تهیه تجهیزات و منابع را کاهش میدهند و امکان توسعه سریع را فراهم میکند.
پیادهسازی بلاک چین به روشهای سنتی پیچیده و پرهزینه است. اما با Blockchain as a Service روی زیرساخت ابری شرکتها میتوانند بدون نیاز به مدیریت زیرساخت و با سرعتی بسیار بالاتر از کاربردهای بلاکچین در حوزههایی همچون زنجیره تامین، تشخیص هویت و یکپارچه سازی دادهها استفاده کنند.
در پروژههای بزرگ زیرساختی، انرژی، لجستیک و شهر هوشمند، «Digital Twin» (دوقلوی دیجیتال یک مدل مجازی است که ویژگی ها، رفتار و عملکرد همتای فیزیکی خود را در زمان واقعی یا در طول زمان تکرار می کند.) میتواند به یک ابزار بسایر مهم کلیدی تبدیل شود؛ همچون نسخهای دیجیتال از یک کارخانه، ساختمان، شبکه یا شهر که دائما با دادههای واقعی بهروزرسانی میشوند. وقتی این مفهوم با تجربههای تعاملی (مثل متاورس) ترکیب شود، امکان مانیتورینگ و شبیهسازی بهتر، آموزش و عملیات از راه دور و تصمیمگیری دقیقتر فراهم میشود.
غرب آسیا در آستانهی یک تحول دیجیتال بزرگ قرار دارد و رایانش ابری بخش جداییناپذیر این مسیر خواهد بود. با پذیرش گستردهی فناوریهای ابری از سوی دولتها، صنایع و کسبوکارها، این منطقه ظرفیت آن را دارد که به یکی از بازیگران اصلی اقتصاد دیجیتال جهان تبدیل شود.
شنبه 2خرداد1405
